Nieuw onderzoek brengt Burcht van Kuinre verder tot leven

Begin september deden archeologen nieuw archeologisch onderzoek op het terrein van de Burcht van Kuinre. Het onderzoek werd uitgevoerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) in samenwerking met de provincie Flevoland, gemeente Noordoostpolder en Staatsbosbeheer. Het onderzoek vond plaats voorafgaand aan de herinrichting van het terrein die mogelijk gemaakt wordt door het LEADER-project “De Burcht van Kuinre zichtbaar en beleefbaar maken”.  

Goed bewaarde resten onder de grond 

Tijdens het onderzoek zijn twee opgravingsputten aangelegd. Archeologen onderzochten welke resten van het kasteel nog aanwezig zijn en in welke staat deze verkeren. De uitkomsten zijn veelbelovend. Dankzij de hoge grondwaterstand blijken houten funderingspalen verrassend goed bewaard te zijn gebleven. De Rijksdienst is op dit moment bezig met de uitwerking van de opgravingsresultaten, De resultaten van het archeologisch onderzoek worden meegenomen in de nieuwe inrichting van het terrein en het beleefbaar maken daarvan. Ook werden delen onderzocht die tijdens eerdere opgravingen in 1943 niet of nauwelijks zijn bekeken. Daarbij maakten onderzoekers gebruik van moderne technieken die destijds nog niet beschikbaar waren. Zo wordt met dendrochronologisch onderzoek de ouderdom van houten palen vastgesteld en geven bodemmonsters meer inzicht in het landschap en de conservering van archeologische resten. Vrijwilligers van Recovery on the Battlefield (ROTB) en de Archeologische Werkgemeenschap Nederland (AWN) hielpen mee door afgegraven grond met metaaldetectors te onderzoeken. De vondsten worden de komende periode verder bestudeerd.

Een kasteel met een bewogen geschiedenis 

De restanten van de Burcht van Kuinre kwamen in 1942 aan het licht tijdens de drooglegging van de Noordoostpolder. Daarmee werd archeologisch bewijs gevonden voor een kasteel dat al bekend was uit historische bronnen. De burcht was de thuisbasis van de heren van Kuinre, die tussen ongeveer 1150 en 1400 een belangrijke rol speelden in het Zuiderzeegebied. Vanuit hun kasteel controleerden zij handelsroutes en waren zij onder meer betrokken bij piraterij en valsemunterij. Opgravingen in 1943 brachten resten van een grote ringmuur met een diameter van 30 meter, waterputten en de fundering van een mogelijk woongebouw aan het licht. Een stelsel van wallen en grachten omsloot het geheel en zorgde voor de bescherming van de burcht en het op afstand houden van de vijand. Het kasteel was ongeveer twee eeuwen in gebruik. Daarna werd iets verderop een nieuw kasteel gebouwd en de oorspronkelijke burcht raakte in onbruik en verdween uiteindelijk onder water. 

Aanwijzingen voor een voorburcht 

Naast het onderzoek op het kasteelterrein is gekeken naar de mogelijke ligging van een voorburcht. Dit was het gedeelte van een kasteel waar vaak stallen, schuren, werkplaatsen en woningen van personeel stonden. Archeoloog dr. Wouter B. Verschoof-van der Vaart onderzocht historische luchtfoto's en hoogtekaarten met behulp van LiDAR-technologie. Deze techniek maakt zelfs kleine hoogteverschillen in het landschap zichtbaar. De eerste resultaten zijn veelbelovend. Aan de zuidwestzijde van het terrein zijn sporen gevonden die kunnen wijzen op de aanwezigheid van een voorburcht. Vervolgonderzoek moet uitwijzen of deze resten daadwerkelijk in de bodem aanwezig zijn. 

Van onderzoek naar beleving 

De onderzoeksresultaten vormen de basis voor een nieuwe inrichting van het terrein. Daarmee wordt de verouderde inrichting uit 1989 vervangen. De kasteelheuvel is voorafgaande aan het archeologisch onderzoek  verlaagd en met moderne materialen worden belangrijke onderdelen van de burcht zichtbaar gemaakt. Schanskorven markeren voormalige gebouwen, terwijl cortenstaal de funderingen en ringmuur zichtbaar maakt. De grachten en wallen rondom de burcht worden gemarkeerd door het inzaaien van verschillende grassoorten. Een nieuwe brug en toegangstoren maken het beeld compleet. Zo wordt de Burcht van Kuinre niet alleen beter zichtbaar, maar ook aantrekkelijker en beleefbaar voor inwoners, bezoekers en toekomstige generaties.