Hoe zorg je ervoor dat nieuwe woongebieden niet alleen ruimte bieden aan woningen, maar ook aan natuur, ontmoeting en een sterke gemeenschap? Voor stedenbouwkundige Ruben Lentz begint het met anders kijken naar een gebied. Niet vanuit losse opgaven, maar vanuit de vraag wat een plek waardevol maakt voor de mensen die er daadwerkelijk wonen en leven.
Als mede-eigenaar van adviesbureau Bloc werkt Lentz aan gebiedsontwikkelingen door heel Nederland. In zijn werk brengt hij overheden, ontwikkelaars, bedrijven en maatschappelijke organisaties samen. Juist op dat snijvlak ontstaan volgens hem de beste ideeën.
Meer dan woningen bouwen
Volgens Lentz verschilt waardegedreven ontwikkelen duidelijk van traditionele projectontwikkeling. Daarbij komt de toekomstige bewoner vaak pas laat in beeld. Eerst is er een grondeigenaar, vervolgens een ontwikkelaar en later een makelaar. Pas aan het einde komt de gebruiker in beeld.
.jpg)
Volgens Lentz worden wonen, natuur, energie, mobiliteit en recreatie nog te vaak los van elkaar bekeken. Terwijl die onderwerpen in het dagelijks leven juist voortdurend samenkomen. "Op een werkdag ga je van huis naar kantoor, via een bus, en drink je misschien ergens wat. Dat zijn allemaal verschillende domeinen in ons werk, maar in het echte leven is dat helemaal niet gescheiden."
Die samenhang vormt voor hem de basis van waardegedreven ontwikkelen. Daarbij kijk je niet alleen naar woningen, maar naar de leefomgeving als geheel. Welke voorzieningen zijn nodig? Waar ontmoeten mensen elkaar? En hoe zorg je ervoor dat een gebied prettig is om in te wonen? Juist die vragen zouden volgens hem al aan het begin van een ontwikkeling centraal moeten staan.
Flevoland heeft ruimte om nieuwe keuzes te maken
Juist in Flevoland ziet Lentz kansen om verschillende opgaven met elkaar te verbinden. De provincie is relatief jong, maar kent volgens hem een rijk en gelaagd verhaal.
"Wat ik interessant vind aan Flevoland is de gelaagdheid die je kunt ontdekken. Het is een jonge provincie, maar je vindt er ook historie en archeologie. En natuurlijk het pioniersverleden."
Hij ziet mogelijkheden om wonen te combineren met natuur, recreatie, voedselproductie en energie. Ook biobased bouwen biedt volgens hem kansen. Flevoland heeft een sterke agrarische sector en daarmee ook grondstoffen die kunnen worden gebruikt voor duurzame bouwmaterialen.
"Het grote gevaar is dat je die dingen heel erg apart van elkaar houdt. Terwijl je juist moet proberen om ze elkaar te laten versterken."
Oosterwold laat zien wat bewoners kunnen bijdragen
Een voorbeeld van waardegedreven bouwen, is Oosterwold in Almere. Wat hem aanspreekt, is de ruimte die bewoners hier krijgen om zelf initiatief te nemen en hun omgeving mede vorm te geven.
"Daar krijgen mensen de kans om zelf een groep te vormen, iets te initiëren en zelf te gaan bouwen." Volgens hem laat Oosterwold zien hoeveel kennis en energie er vaak al aanwezig is in een gebied. Die lokale kennis noemt hij ook wel lokaal kapitaal.
"Mensen kennen hun buurt vaak beter dan wie dan ook. Ze weten wat er goed gaat, wat ontbreekt en waar kansen liggen."
Daarom pleit hij ervoor om bewoners vroeg te betrekken zodat het kapitaal van de pioniers en hun opvolgers ook wordt ingezet. Niet alleen de mensen die vanzelf naar een informatieavond komen, maar juist ook groepen die minder snel worden gehoord. Door verschillende perspectieven samen te brengen, ontstaan vaak betere oplossingen. "Er is echt een wereld te ontdekken in waar belangen met elkaar kunnen overlappen."
"Daardoor komt het nog steeds erg neer op klassieke vierkante meters die worden uitgerekend, terwijl de uitdagingen en kansen van vandaag je dwingen veel breder te kijken."
Een leefomgeving waarin mensen zichzelf herkennen
Als Lentz vooruitkijkt naar de komende tien jaar, hoopt hij woongebieden te zien waar mensen zich verbonden voelen met hun omgeving en zich erin terug herkennen. Plekken waar natuur, gezondheid en ontmoeting vanzelfsprekend onderdeel zijn van het dagelijks leven.
Volgens hem heeft Flevoland alles in huis om zulke leefomgevingen te ontwikkelen. Daarvoor is wel ambitie nodig. Niet alleen om woningen toe te voegen, maar ook om vanaf het begin na te denken over natuur, voorzieningen, duurzaamheid en gemeenschap.
Voor Lentz is dat uiteindelijk de kern van waardegedreven ontwikkelen: niet alleen woningen bouwen, maar plekken creëren waar mensen zich thuis voelen.